Newsletterra

, zure izen-ematea bideratu da.

Sorkuntzaren espezialitateak berariazko xedetzat ditu filmak eta ikusentzunezko obra artistikoak errealizatzeko interesa dutenen formakuntza teoriko eta metodologikoa eta jardun praktikoa

Espezialitatearen funtsa da obra bat ideatzeko, sortzeko eta burutzeko prozesurako beharrezkoak diren alderdiak irakastea eta zinemagilearen ahots propioa bilatzea. Zinemaren formazio teoriko ez estandarizatu bat eskaintzen du eta hausnarketa eta pentsamendu sortzailerako giro aberasgarri batean parte hartzeko aukera ematen du; halaber, proiektu pertsonal bat garatuko du partaide bakoitzak, tutoreen sistema pertsonalizatu baten bitartez, ikasleen afinitateak eta proiektuaren beharrak kontuan hartuta. Horrela, espezialitate honetan, ikasleak aurre egingo die ideatze prozesuei (subjektibitatea), lan metodologiei (sistematizazioa), esperimentazioari (lanketa formal espezifikoa) eta proiektua kontzeptualizatzeari eta gauzatzeari.

Laida Lertxundi
Sorkuntza Saileko koordinatzailea

Laida Lertxundi artista da, zinegilea eta egun Arte Ederretako eta Giza Zientzietako irakaslea Pasadenako Art Center College of Design eskolan. Lehenago, eskolak eman zituen San Diegoko University of Californian eta California Institute of the Arts-en (CalArts), non Arte Ederretako Master bat egin baitzuen. Bere lanak, 16 mm-tan grabatuak gehienak, barrutasunaren espazio intimoen eta paisaia handien handitasunaren artean mugitzen dira, asmoa izanik subjektibitateak eta afektuek eraldatutako geografia bat hartzea. Bere lanak mundu osoko festibal eta galerietan egon dira ikusgai. Azken urtean bakarrik, Museum of Modern Art-en (New York), CICC Tabakalera, Tate Modern (Londres). Bienal de la Habana eta Temporary Gallery (Kolonia), besteak beste; eta sona handiko bienaletan: L.A. Hammer Biennial (Los Angeles), La Biennale de Lyon eta Whitney Biennial (New York).


Zure filma: arima eta bihotza nabaritu daitezela bertan, baina eskulan bat bezala egina izan dadila (Robert Bresson, Zinematografoari buruzko oharrak).

“Sorkuntzaren espezialitateak zinema arte gisa hartzen du, eta ulertzen du dokumentala, fikzioa, bideo-artea eta esperimentala zera jarraitu bat dela. Zeluloidezko formatu analogikoak erabiltzen ditugu, baita digitalak eta entzunezkoak ere, obrak zinemaldietan bezala instalazio, museo, galeria eta beste espazio batzuetan ere eman daitezen.

Urtebeteko ikastaro trinkoan, ikasleak harreman zuzena du egungo zinegile eta artistekin (bertakoak eta nazioartekoak), belaunaldi guztietakoak. Horiek, beren obra eta metodologiatik abiatuta, proposamen pedagogiko zehatzak garatzen dituzte. Irakasle taldearen lehentasuna ikasleen obra da beti. Ezagutza eskualdatzeko hierarkia klasikoaz harago (maisu-ikasle), lankidetza-pedagogia bat ezartzen dugu, non irakasleek artistak diren aldetik irakasten baitute, ez bakarrik akademiko diren aldetik”.

 

Laida Lertxundi

Film eta ikusentzunezko obra artistikoak errealizatzeko jardun praktikoa

  1. modulua 2. modulua 3. modulua 4. modulua 5. modulua

Derrigorrezko
ikasgaiak

(hiru) Artxibategien mapa Zinemaren materialitatearen historia Zinemagilearen pentsamendua: praktikak eta teoriak Soinu ikuspegia Harreraren estetikak

Moduluko gaiak

Lan-metodologiak: barne/kanpo. pertzepzio-egoerak Lan-metodologiak: irudiaren formalizazioa Lan-metodologiak: egiturak Esplorazioak: irudiaren gainezkatzea Esplorazioak. proiekzioak: desiraren estrategiak

Ikasgai nagusiak

Zinemagilea kamerarik gabe Zinema eta pintura. Zinema eta beste irudiak. Egitura narratiboak vs egitura poetikoak Soinu-unibertsoen eraikuntza Emozioaren eta desiraren eraikuntza/kontrola
  Kamera eta gauzak Zoria vs kontrola: planifikaziorako hurbilketa Denboraren artikulazioak eta esplorazioak Hitzaren irudiak Erretratuak: aurpegiaren eta begiradaren esplorazioak
  Soinua amets Irudien materialtasuna Gorputza, eta proportzioen zinema Ikuspegia, eta paisaiaren eraikuntza bisual eta soinuzkoa Espazio itxuraldatzailea
      Soinua jasotzea: mikrofonia esperimentaleko tailerra    
Topaketak, hautazko ikasgaiak eta beste ekintzak          
Tabakalerako programazioa          

 

Irakasgai komunak

  • (hiru) Artxibategien mapa

    Artxibategi zinematografikoa eta ikusentzunezkoa, gaurkoz, ikerketa, zaintza eta sorkuntzako profesionalen arreta erreklamatzen duen lurralde oparo eta mugaezina da. Ez da, inolaz ere, biltegi estatiko bat, bertan murgiltzen direnen asmoen arabera irakurketa eta eskuhartze aukera ezberdinak eskaintzen dituen lurralde bat baizik. Gaiak EQZEko ikasleek beren eginkizuna (sorkuntza, ikerketa edo zaintzakoa) berenganatzeko aukera proposatzen du oroimen zinematografiko eta ikusentzunezkoa esploratze modura.

  • Zinemaren materialitatearen historia

    Zinemaren materialitate (optikoak eta haptikoak ere) adina zinema dago. Gai honek zinematograforako hurbilpena proposatzen du bere materialitatetik abiatuta. Zedarri teknologikorik nabarmenenak ez ezik, diskurtso artistiko zehatzak sortzen irudiaren materialitateak lagundu duen moduen argitzea du helburu. Material fotokimiko sentsiblearen materialitatean zentratuko da asignatura hasera batean, eta aurrera ahala (erresoluzio, testura, kolorea) eta ikusentzunezkoen beste euskarri batzuei jarriko die arreta, magnetikoei bezala digitalei

  • Zinemagilearen pentsamendua: praktikak eta teoriak

    Sormenaren teoriara zinemagileek beraiek egindako hurbilketa, filma egin aurretik edo egin ostean: filma proiektu moduan edo bere obrari buruzko gogoeta moduan. Metodologia tradizionaletatik urrundutako pentsamendu zinematografikoaren irakurketaz gain, zinemagileen teoriak, kasu guztietan, diziplinaren dilema estetiko oinarrizkoetarako hurbilketa saiatzen du. Gaiak jartzen die arreta hurbilketa intuitibo soil eta ez erreflexiboei ere, sormenaren arrazionalizatzearen kontrakoei

  • Soinu ikuspegia

    Zinemaren soinuaren azterketa, beste soinu adierazpen garaikideekin loturak bilatuz, musika eta artearekin, eta bai eta ere egunerokotasunaren soinu dimentsioarekin.

  • Zinemaren estetika eta ideiak. Historia bakarra. Historia bat besterik ez

    Irudi zinematografikoetarako hurbilpena, zinemaren kontakizun bakarra da helburu, genero eta ohiko kategorien arteko zatiketak berezi beharrean (fikzioa, dokumentala, zinema esperimentala, eta abar) filma eta irudien arteko elkarrizketa eta gurutzatze etenik gabea ezarriko dituena. Historia bakarra azterketa ikonologiko malgu, zeharkako eta ez diakroniko baten ondorioa da eta EQZEren proiektu dozentearen oinarrian dagoen zinemaren batasunari buruzko gogoeta planteatzea du asmo.

  • Harreraren estetikak

    Zinemaz gogoeta harreratik egitea ez da audientzia edo takilako emaitzetatik abiatuta egitea, filma oro den osotasunean ikusleak duen eginkizunetik egitea baizik. Bere aktibo edo pasibotasuna, filmean beretzat egokitutako lekua, identifikatze eta urruntze prozesuak, arroztasun sorrera eta emozio eta enpatia mekanismoak, osagai funtsezkoak guztiak zinema sorkuntzan, asignaturan lantzen dira. Gai hauetaz guztietaz galdetzen da zeren, azken finean, zinema harreratik pentsatzeak esan nahi du onartzen dela, ezeren aurretik, ikusle aktiboa ez den zinemagilerik ez dagoela.

Ibilbideko irakasgaiak

  • Zinemagilea kamerarik gabe

    Ikasle bakoitzak errealitateari aurre egitea eta hura neurtzea. Ez dago kamerarik erabiltzeko beharrik ikasgai honetan; ikasgelatik kanpokoa da gehienean, eta haren xedea da ikusmen eta entzumen mekanismoak aktibatzea, errealitatearen behaketarako ohiturak hartzea, eta errealitatearen inguruko itaunketarako ohiturak hartzea. Ikasgaiak hainbat ibilbide fisiko eta paisaia-ibilbide proposatzen ditu, ikasleak errealitatearen interpretaziorako tresnak erabil ditzan.

  • Kamera eta gauzak

    Subjektibotasuna, intuizioa eta behaketa, kameraren bidez. 16 mm-ko film bat bakarka filmatzea eta kameran editatzea. Material hori 2. moduluan erabiliko da, beste bi espezialitate lantzeko: bobina horiek errebelatu eta maneiatzea; eta film horien kuradoria-lanak, dagokion espezialitateko ikasleek kuradore gisa antolatu beharko duten sesio batean.

  • Soinua amets

    Ametsaren prozesuak ez ditugu sarri, edo ez ditugu inoiz, entzumenarekin lotzen. Arrazoi biologiko soila izango du horrek, seguruenik: amesten dugun bitartean, bertan behera uzten dugu ikusmena, beste irudi birtual batzuez gozatzeko. Entzumena, baina, beti dugu adi. Beti dago prest atsedenak ikusmenari nahitaez dakarkion sakrifizioa konpentsatzeko. Beraz, arraroa izan badaiteke ere, ez dago amets soinudunik. Ametsetako edozein soinuk ezinbestean egon behar du irudi bati lotua, izan irudi abstraktua, izan figuratiboa. Ekitaldi honek ariketa bat proposatzen du, erdi lokartutako entzunaldi batean oinarritua (arretarik gabekoa, zeharkakoa…), nolabaiteko loaldi soinudun bat, edo, hobeki esanda, agian, erdi lotako entzumen-kontzertu moduko bat. Gau oso bat, finean, gau lasai bat, behar bezala irrati-artezko piezen bidez soinuz girotua. Bertan, entzuleak entzunean lokartu daitezke, edo lotan daudela entzun dezakete. Zinema bat da, argirik, letrarik eta jarlekurik gabea. Ñabardurak eta ezberdintasunak amets bakoitzaren araberakoak dira, eta iruzkinak gosaritan entzungo dira.

  • Zinema eta pintura. Zinema eta beste irudiak

    Zer harreman duen zinemak pinturaren, komikiaren eta nobela grafikoaren beste irudi ikoniko motekin.

  • Zoria vs kontrola: planifikaziorako hurbilketa

    Zoriaren eta kontrolaren arteko dikotomia: bi mutur, zeinetan oinarrituta eszenaratzea egituratu, koreografiatu eta antolatu daitekeen. Astean zehar, irudiarekin lotutako auziak landuko dira; irudia ideia baten exekuzio gisa edo irudi baten bilaketa gisa ulertuta. Ikasgai honetan lantzen dira hainbat kontu, sekuentzia baten planifikazioarekin, konposizioarekin eta eraikuntzarekin lotutakoak, baita inprobisazio-baliabideekin lotutakoak ere.

  • Irudien materialtasuna

    Irudien materialtasunetik abiatutako hausnarketa, irudien formari buruzkoa. Kasu jakin honetan, material zinematografikoekin soilik egingo da lan (euskarri fotokimikoekin).

  • Egitura narratiboak vs egitura poetikoak

    Denboran garatutako obra bat ardazten duten egituretan murgiltzea (egitura narratiboak, konpositiboak, bisualak, dramaturgikoak, musikalak). Ikasgaia narrazioaren eredurik kanonikoenetara hurbiltzen da, eta, aldi berean, beste jarraibide estruktural batzuk esploratzen ditu, zeintzuek zerikusia handiagoa duten poesiarekin, haikuarekin eta armonia musikalarekin. Egitura, tradizioz, gidoigileen erremintatzat jo izan den arren, kontzeptua zabaldu egiten du ikasgai honek, eta zinemagileen lanaren esparruan kokatzen du, zinemagilea forma sortzaile gisa ulertuz, irudi sortzaile gisa ulertu beharrean.

  • Denboraren artikulazioak eta esplorazioak

    Denbora zinematografikoaren kontzeptuaren aldaera guztien inguruko sarrera: bai denbora objektiboa eraldatzeko ahalmen gisa, baina baita ikusleek denbora hautemateko duten modu ezberdinetik, elementu erritmikoen erabileratik eta eredu musikaletatik ikusita. Bloke honen helburu teoriko eta praktikoaren oinarria da denborarekin lotutako aldaera estruktural eta fenomenologiko guztiak erabiltzen dituzten esperientzia zinematografikoak sortzea.

  • Gorputza eta proportzioen zinema

    Giza gorputza elementu estrukturala da zinemarentzat, ez arrazoi narratibo eta dramaturgikoengatik soilik, baita planoen eta beste planifikaziorako jarraibide eta agindu batzuen izendapenengatik ere. Alegia, plano orokor batek edo lehen plano batek beti erabiltzen du giza gorputza neurri-unitate gisa. Gorputza zinemarentzat elementu estrukturala dela dioen ideiatik abiatzen da ikasgaia; eta, bertatik abiatuta murgiltzen da zinemak gorputza esploratzeko ematen duen aukeran, bai ikuspuntu fisikotik bai psikologikotik.

  • Soinua jasotzea: mikrofonia esperimentaleko tailerra

    Tailer honen helburua da mikrofonia esperimentalaren inguruan ikasten hastea. Horretarako, hainbat soinu-fenomenoren inguruko tekniken eta grabazioen adibideak erakutsiko dira (ultrasoinuak, infrasoinuak, hidrofonoak, VLF…), edo soinu-frekuentziara itzul daitezkeen beste iturri batzuenak (espektro elektromagnetikoa, argi-frekuentziak…). Aldi berean, kostu txikiko materialaren eta oinarrizko muntaia-tekniken bidez, parte hartzaileek aukera izango dute mikrofono-prototipoak diseinatzeko eta eraikitzeko, soinu-fenomenoak jaso ditzaten, eta sorkuntzarako erabil ditzaketen soinu sorta zabal dezaten.

  • Soinu-unibertsoen eraikuntza

    Ikasgai honetan, modu espezifikoan lantzen dira soinu-unibertsoen diseinuaren eta eraikuntzaren etapa guztiak: ideiagintza, lan-jarraibideak, irudiarekiko harremanak, soinutik sortutako proiektuen eraketa, nahasketa, etab.

  • Hitzaren irudiak

    Hitzaren eta irudiaren arteko dikotomia tradizionalak bi-biak ulertzen ditu elkarren aurkako izate arrotz gisa. Horrek berak bere baitan ezkutatzen du hitzak, hain zuzen, irudiak sortzeko duen ahalmena (irudi poetikoak, mentalak, kontzeptualak). Ikasgai honetan proposatzen da ahozko irudien eta irudi ikonikoen arteko harremanaren eta bi horien artean artikula daitezkeen harreman-moduen ikaskuntza.

  • Ikuspegia, eta paisaiaren eraikuntza bisual eta soinuzkoa

    Ikasgai honek modu espezifikoan lantzen du zinemaren bidezko pasaiaren eraikuntza, oinarri hartuta paisaia oro sortzen dela adierazezinarekiko konfrontaziotik (natura gehiegizkoa, osoki jaso ezin dena). Horrela, beraz, ikasgaia ikuspegiaren artikulazioan sakontzean datza, kasu jakin hori abiapuntu hartuta.

  • Emozioaren eta desiraren eraikuntza/kontrola

    Film batek dakarren makina psikologikoan modu aktiboan parte hartzen duten osagaiak dira identifikazioa, bakartzea, emozioaren proiekzioa, distantzia eta desira, filmen hastapenetatik. Izan proiekzio-mekanismo horiek aktibatzea dela-eta, izan horiek zalantzan jartzeagatik, sistematikoki aurkitu behar izan die irtenbidea zinemak bigarren proiekzio horren dilemei: ez proiektorearen bigarren proiekzioari, baizik eta ikusmen-makinarenari. Proiekzio bikoitzaren auzi guztiak lantzen ditu ikasgai honek, bai ikusleen perspektibatik bai sorkuntzarenetik.

  • Erretratuak: aurpegiaren eta begiradaren esplorazioak

    Esplorazio bat, aurpegiarena eta, zehazkiago, begiradarena, emozioaren eraikuntzan, distantzia finkatzean eta desiraren transmisioan. Begirada baten espazio laburra agertzen da, beraz, ikasturtearen azken etapa gisa: sakontasuna, malkoak, begirada hutsa, beste begi batzuei begiratzen dieten begiak... Begirada, ikasturte osoa biltzen duen helmuga gisa, eta, aldi berean, beste esplorazio batzuen abiapuntu gisa.

  • Espazio itxuraldatzailea

    Utopia bat lantzen du blokeko azken ikasgaiak: zinema ikusleak modu indibidual eta kolektiboan itxuraldatzen dituen agente gisa. Bere horretan agortzen ez den zinema bat. Kontrara, esperientzia artistikoaren bidez gizartea eraldatzeko asmoa duena. Abangoardien amets utopikotik mende bat igarota, posible al da jomuga izatea zinemaren bidez ikusle berri bat fundatzea (pertsona berri bat)? Uko egin behar al dio zinemak espiritu fundazional horri? Ba al du zentzurik, gaur egun, zinemak ez duenean jada pantaila nagusia betetzen? Erantzunetatik harago, arrazoi oinarrizkoenaren inguruan hausnartzeko gonbita da ikasgai hau: zergatik jarraitu filmak egiten?